fbpx
Bí Kíp Dạy Con Theo Phương Pháp Montessori – Tự Lập

Tự Lập Trong Dạy Con Theo Phương Pháp Montessori

“Ước gì con mình cứ bé mãi như thế này”, “Thằng cu nhà mình lớn nhanh quá!”, “Mình không muốn cho con cai sữa mẹ, vì cảm giác như là nó đang rời xa mình vậy!”. Vâng, có lẽ những câu nói này ít hay nhiều đã từng xảy đến với chúng ta là những người làm cha, làm mẹ. Nếu bạn quyết định dạy con theo phương pháp Montessori, đầu tiên, bạn không thể phủ nhận rằng, từ lúc sinh ra, bên trong con đã một sức hút không thể cản hướng tới sự tự lập về cả thể chất lẫn tinh thần. Chỉ một khoảnh khắc sau khi rời khỏi bụng mẹ, con đã bắt đầu cần mẫn nheo mắt để tiếp thu môi trường xung quanh. Vật lộn với các chi của mình sau vài tháng, con lại biết lật, biết bò và đứng được. Con tỉ mỉ khám phá thức ăn và năng nổ thể hiện mong muốn của mình được tham gia vào các bữa ăn cùng gia đình. Đến khi hai tuổi, con làm đủ những hoạt động mà người lớn chúng ta vẫn hay than phiền là “nghịch ngợm”, thực ra, chỉ là sự nỗ lực không mệt mỏi của con để khẳng định khả năng tự lập của mình trong một thế giới không hề hỗ trợ con. Thời gian thấm thoát, đứa trẻ giờ đã đến tuổi tiểu học và chỉ có một mong muốn trong đầu: “Hãy giúp con có thể tự nghĩ được cho bản thân!”. Và khi chạm mốc tuổi dậy thì, đứa trẻ, với những tính cách được cho là “nổi loạn”, “quậy phá” chỉ đơn thuần muốn khẳng định vị trí của mình trong một xã hội không công nhận tiềm năng của nó. Nếu Tạo Hóa đã ban cho trẻ một động lực phi thường như vậy, thì tại sao chúng ta, với vai trò là cha mẹ, lại không hỗ trợ, nuôi dưỡng, trân trọng nó? Chúng ta hãy cùng bắt đầu hành trình dạy con theo phương pháp Montessori với việc hướng dẫn trẻ trên con đường trở thành một người tự lập nhé!

1. Phòng Ngủ Montessori

Nệm sàn Montessori

Bước đầu tiên trong việc kiến tạo khả năng tự lập là việc ngủ riêng: khuyến khích việc tự dựa vào bản thân, cho phép ý chí của con phát triển và hỗ trợ con vận động thoải mái. Cách ngủ tự lập phổ thông nhất mà cha mẹ Montessori hay dùng là một chiếc nệm dày dưới 5cm đặt dưới sàn trong phòng riêng của con, nơi con có thể trườn ra bò vào tùy ý, giúp con phát triển cảm giác tự lập theo thời gian: nhìn nhận mục tiêu, thử các chiến thuật khác nhau, hoàn thành nhiệm vụ và cảm giác thành công. Mỗi kĩ năng của con đều được phát triển tốt nhất (tập trung mắt, lật, trườn, bò) vì con được thực hành ngay khi con có được kĩ năng ấy. Điều quan trọng ở đây là thời điểm giới thiệu chiếc nệm sàn này cho con: một vài tuần sau khi sinh. Sai thời điểm sẽ khiến cả cha mẹ và con cùng phát điên: quá sớm, cha mẹ không thể chắc chắn về lịch ngủ của con để hỗ trợ con ngủ một cách êm ái; quá muộn, con đã phát triển khả năng lật và rất khó thích nghi với việc lăn ra khỏi nệm khi đang ngủ. Khi mới sinh, con nên được nằm trong một chiếc nôi viền thấp không cản trở tầm nhìn, và nằm cạnh cha mẹ (để tiện cho ti và để con cảm nhận được cha mẹ đang ở gần). Khi lịch ngủ của con đã trở nên ổn định, cha mẹ có thể chuyển giao con một cách từ từ vào phòng riêng, lên chiếc nệm sàn của con; cách thức chuyển giao tùy thuộc vào mỗi đứa trẻ và hoàn cảnh gia đình (ví dụ: vẫn cho con ngủ trên nôi nhưng đặt nôi lên nệm sàn để con làm quen dần với môi trường ánh sáng, mùi, âm thanh, sau đó cho con ngủ trên nệm).

Nôi viền thấp không chắn tầm nhìn

Với cách ngủ theo kiểu Montessori như vậy, hầu như trong mọi trường hợp, con sẽ lăn ra khỏi nệm một khi phát triển khả năng lật! Có thể bạn nghĩ đây là một điều xấu, nhưng trái lại, hãy nhìn từ khía cạnh của con xem sao: con được tự do di chuyển và luyện tập kĩ năng lật mới này, con nhận được khái niệm về “ranh giới” (rất quan trọng khi con tập leo cầu thang và nằm giường lớn không bị ngã) và con cảm nhận được hệ quả của việc đi qua “ranh giới” đó. Để giúp con lăn một cách an toàn thực ra cũng rất đơn giản: một tấm thảm dày ở dưới hay một cái chăn mềm lót cạnh nệm là quá đủ để đỡ con khỏi đau (dù sao con cũng chỉ ngã từ độ cao ít hơn 5cm mà thôi).

Một khó khăn khác xảy đến lúc này là con sẽ bắt đầu trườn ra khỏi giường để khám phá căn phòng kì diệu mới mẻ này, thay vì nghỉ ngơi! Điều này cũng không khó giải quyết: bạn hãy giữ cho phòng con tối giản nhất có thể, khi con chưa đạt đến mốc phát triển, hãy loại bỏ hết những đồ vật không phù hợp ra khỏi tầm với của con (như là đồ chơi, sách vở cho trẻ lớn, đồ của cha mẹ…), trí tò mò của con sẽ chỉ sáng lên trong một vài ngày đầu biết trườn, còn sau đó, nhất định con sẽ thấy việc nằm nghỉ thú vị hơn (vì trườn bò mệt lắm!). Sau khi giúp con chuyển giao vào chiếc nệm sàn thành công, một chân trời mới sẽ mở ra cho bạn và con: bằng sự tư do, con sẽ tự phát triển hết khả năng của mình trong việc hình thành những kĩ năng sau đó một cách hiệu quả nhất, và bạn, bạn sẽ có một hành trình làm cha mẹ thoải mái hơn rất nhiều khi con tự lập ngủ trên chiếc giường riêng của mình. Tuyệt vời hơn nữa, điều này cũng , một yếu tố vô cùng cần thiết để thành công với phương pháp giáo dục Montessori!

2. Ăn Dặm Montessori

Tại thời điểm khoảng 4-6 tháng (không áp dụng với tất cả, mỗi trẻ mỗi khác), nhất định chúng ta sẽ để ý thấy con rất thích quan sát chúng ta ăn uống: nhìn chăm chằm thức ăn di chuyển từ bát lên miệng, bắt chước mở mồm và chãy dãi như điên! Đó chính là lúc con đã sẵn sàng để ăn dặm phong cách Montessori rồi đấy! Điều đầu tiên cha mẹ cần chuẩn bị đó là:
  • Liên tục đọc thần chú “tôn trọng con” trong đầu, vì không phải trẻ nào cũng ăn dặm với một niềm đam mê vô bờ bến, hay hiểu được khái niệm “trân trọng” đồ ăn và công sức của cha mẹ đâu.
  • Kiên nhẫn, vì con sẽ cần rất nhiều tháng để hoàn thiện kĩ năng ăn uống đấy! Đừng nản lòng khi con không thể tự đưa thức ăn vào miệng trong vài tháng đầu nhé.
Khi bạn đã sẵn sàng, hãy chuẩn bị cho con những thứ sau nhé:
  • Một bộ bàn ghế nhỏ và thấp phù hợp với chiều cao của con, với tay vịn 2 bên hoặc nệm để tránh con bị ngã.

Bàn ghế ăn dặm montessori

  • Một chiếc bát ăn bằng sứ – loại có thể vỡ, hay sứt mẻ khi làm rơi, để con hiểu được hệ quả của việc làm rơi bát, đừng dùng bát nhựa hay gỗ nhé! Hãy dùng chén mắm loại nhỏ và rẻ nhất bạn có thể tìm thấy.
  • Một chiếc thìa ăn bằng chất liệu giống như cái mà cha mẹ đang sử dụng, với kích cỡ phù hợp. Điều này cho con thấy được sự tôn trọng như những người xung quanh, không phải “phân biệt đối xử” bằng một chiếc thìa nhựa hay silicon! Thực tế: con hầu như sẽ chỉ hứng thú với cái thìa mà con thấy bạn đang sử dụng thôi.
Bạn chuẩn bị sẵn sàng rồi chứ, bắt đầu nhé:
  • Bước 1: Đặt bát với thức ăn dặm trước mặt con. Để con quan sát được hết bát thìa và thức ăn bên trong.
  • Bước 2: Hướng dẫn con bằng cách biểu diễn trước với một thìa thức ăn.
  • Bước 3: Đưa thìa thức ăn tiếp theo đến trước miệng con, chờ con há miệng đón nhận, rồi mới đút cho con (ở đây chúng ta cần nhấn mạnh lại thần chú “tôn trọng con”, vì không gì tệ hơn việc ép con ăn và làm con mất hết hứng thú với hoạt động này).
  • Bước 4: Duy trì hoạt động này hàng ngày. Cha mẹ có thể ăn cùng con để cho con cảm giác được tham gia, tăng thêm hứng thú.
  • Bước 5: Đến một lúc nào đấy, con sẽ đưa tay ra muốn tự mình cầm lấy chiếc thìa, hãy để con được tự làm điều này và chúc mừng khi con tự đưa thức ăn vào miệng thành công!
  • Bước 6: Kiên trì, kiên trì hỗ trợ con dù thức ăn có rơi vãi bừa bộn khủng khiếp đến cỡ nào, hãy luôn tin rằng “Con làm được!” bởi vì con thực sự làm được.
  • Bước 7: Tự hào về chính bản thân mình và xin chúc mừng, bạn đã đặt nhu cầu phát triển của con lên trên cảm xúc cá nhân, và bạn xứng đáng nhận được huân chương “Phụ huynh ưu tú”!
Đùa thôi! Phần thưởng của bạn chính là sự hòa nhập của con vào nghi thức “bữa ăn của gia đình bên bàn”, thoát khỏi cái cảnh vừa chạy theo vừa đút cho con ăn khắp nhà hay là 4 tuổi vẫn chưa tự cầm thìa được. Và hơn tất cả, hãy tận hưởng cảm giác sung sướng khi thấy con vui vẻ bước một bước tiến xa trên con đường tự lập!

3. Dạy Con Đi Vệ Sinh Phong Cách Montessori!

Việc sử dụng nhà vệ sinh là một quá trình rất tự nhiên và từ từ phát triển tùy thuộc vào tiến độ của con, chứ không phụ thuộc vào khi nào cha mẹ quyết định “luyện” cho con. Chúng ta có thể bắt đầu một cách tự nhiên khi con còn nhỏ, bằng cách nói chuyện với con về chuyện đi vệ sinh của cơ thể khi thay tã cho con: Đây là một quá trình bình thường và tất cả mọi người đều dùng nhà vệ sinh để bỏ đi một phần thức ăn mà cơ thể không cần đến. Một điều quan trọng cần lưu ý là không được gây cho con một cảm giác tiêu cực khi nói về chuyện đi vệ sinh này, ví dụ: không làm mặt ghê, kinh hay phàn nàn khi thay tã cho con (các cô giáo cũng cần chú ý!). Cha mẹ có thể chuẩn bị cho con một bồn cầu riêng phù hợp kích thước hay trang bị bệ ngồi và bậc thang cho bồn cầu của bố mẹ để con có thể ngồi thoải mái và bắt chước những người khác trong gia đình, ngay từ khi con vẫn chưa điều khiển được việc đi vệ sinh của mình. Con thường quan tâm tới nhà vệ sinh từ khoảng 1 tuổi, và cũng ở tuổi này, con thường phát triển được khả năng tự chủ nhưng nhiều khi, con cũng chỉ muốn thử giật bồn cầu hoặc nghịch nước thôi! (Khi ấy, người lớn nên hướng dẫn con chơi với nước ở một nơi thích hợp hơn như chỗ tắm chẳng hạn.) Cũng trong giai đoạn này, chúng ta nên cho con mặc quần lót thay vì tã để trẻ có thể cảm nhận được rõ ràng tình trạng “ướt” và “khô”, khi ấy con sẽ bắt đầu nhận ra rằng “khô” thì tốt hơn và bắt đầu cố gắng nhịn đi vệ sinh được lâu hơn.

Bồn cầu cho trẻ Montessori

Sau quá trình chuẩn bị từ từ này, và khi con ngày càng thích thú với việc ngồi bồn cầu hơn, cha mẹ có thể từ từ dạy con cách kéo quần xuống, cách ngồi lên bồn cầu, sử dụng giấy vệ sinh, kéo quần lên, giật nước và rửa tay. Ngoài ra, cha mẹ cần bảo đảm:
  • Bồn cầu phải cố định trong nhà vệ sinh thay vì di chuyển lung tung ra ngoài, điều này giúp con tìm được vị trí.
  • Nhà vệ sinh cần chuẩn bị sẵn giấy vệ sinh, khăn lau, chậu đựng quần áo bẩn và quần lót để thay.
Con có thể tham gia vào quá trình bằng việc xếp quần lót vào vị trí hoặc bỏ quần bẩn vào chậu, khi ấy, con sẽ có cảm giác mình làm chủ quá trình này, chứ không phải người lớn. Để trợ giúp việc đi vệ sinh của con, người lớn có thể:
  • Tìm cách giúp con cảm thấy tự tin và an toàn hơn trong quá trình, ví dụ: cho con ghế đợ chân lúc con ngồi bồn cầu.
  • Tích hợp việc đi vệ sinh vào lịch hoạt động hàng ngày của con. Quan sát giờ con hay đi để hướng dẫn con đúng lúc.
  • Luôn sử dụng câu khẳng định “Đến lúc đi vệ sinh rồi con ạ” thay vì câu hỏi “Con có muốn đi vệ sinh không?” (vì câu trả lời sẽ là “không”). Hoặc sau này có thể nói “Mẹ nghĩ con cần đi vệ sinh rồi” (người lớn chỉ liên quan, trao quyền chủ động cho trẻ), khi trẻ nhận thức cơ thể mình tốt hơn, trẻ có thể trả lời “Không, con không cần đi bây giờ”. Và bạn có thể trả lời “Ok, mẹ biết là con sẽ nói với mẹ ngay khi con cần mẹ giúp đi vệ sinh”. Bạn cũng có thể đặt đồng hồ báo thức để nhắc nhở con “Đồng hồ nói đã đến lúc đi vệ sinh rồi đấy”.
  • Không bao giờ mắng hoặc ép con đi vệ sinh, tạo cảm giác tiêu cực về hoạt động này.
  • Không bao giờ chúc mừng con, việc đi vệ sinh là một việc rất bình thường và chúng ta nên đón nhận một cách bình thường (không vỗ tay, hoan hô…).
  • Không can thiệp vào hoạt động của trẻ để bắt trẻ đi vệ sinh, ví dụ: khi con đang giải đố, hãy để con làm xong trước khi hỗ trợ con đi vệ sinh.
Và khi con lỡ đi ra ngoài… hãy bình tĩnh, và trấn an con, đừng khiến con cảm thấy xấu hổ. Bạn có thể nói “Mẹ thấy con bị ướt rồi đấy, cùng đi lấy quần áo khô để thay nhé!”. Con có thể tự đi lấy từ chỗ đã chuẩn bị trong nhà vệ sinh rồi giúp việc lau sàn và tự rửa tay. Hãy để con tự thay đồ ở tốc độ của con và chỉ trợ giúp khi con yêu cầu hoặc khi con không thể làm được. Nếu con đi ra quần khi đang dở một hoạt động nào đó, bạn có thể lau xung quanh trước và đợi khi con xong việc rồi mới đề nghị con đi quần mới. Thực sự, điều quan trọng nhất chính là tôn trọng và làm theo con.

4. Tạo Môi Trường Khích Lệ Tính Tự Lập

Khi con học được cách yêu cầu sự giúp đỡ, thì cũng là lúc con sẽ cố gắng vận dụng khả năng này nhiều nhất có thể. Những lúc này, cha mẹ rất dễ rơi vào trạng thái cảm xúc “thương con” vì một em bé cầu xin sự giúp đỡ là một điều đáng yêu nhất trên thế gian này. Tuy nhiên, một người đã được qua huấn luyện Montessori bài bản sẽ biết cách tạo điều kiện cho con tự lập bằng cách trả lời “Con hãy thử tự làm thêm một lúc nữa trong khi mẹ đang làm dở việc gấp quần áo/nấu bữa tối/rửa bát này nhé!” cùng một nụ cười khích lệ. Có thể bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy con đã tự làm được từ lúc nào rồi đấy!

Summer ú tự lập Montessori

Cuối cùng, bạn cần nhớ rằng, Montessori không phải là một phương pháp thần kỳ, khiến con trở nên phi thường, mà đây chỉ đơn giản là một phương pháp hỗ trợ trẻ mà thôi! Còn những gì con đang làm được chính là nhờ khả năng của chính con, và phụ thuộc vào quá trình phát triển của riêng chính con đấy! Đừng nản lòng khi con không làm được những gì bạn mong đợi, cũng đừng thúc ép con vì con không làm giống như những đứa trẻ khác. Hãy tôn trọng con, và hỗ trợ con để những kĩ năng của con được phát triển tự nhiên nhất có thể trong một môi trường, một xã hội đã quá xa cách tự nhiên của loài người. Và ngay hôm nay, bạn hãy bắt đầu nhé! Hãy quan sát con nhiều hơn, vận dụng những kiến thức mà bạn đã học được để hỗ trợ con. Hãy ghi lại nhật ký, những thất bại, những thành tựu mà con và bạn đã đạt được, và hãy chia sẻ bài viết này với những người bạn, những người cha mẹ khác để truyền cảm hứng cho mọi người và cho chính bản thân mình. Điều đó sẽ giúp bạn tạo được môi trường xung quanh cũng dạy con tích cực để truyền cảm hứng cho chính bạn, giúp bạn thành công nhanh hơn. Và đừng quên đón đọc phần tiếp theo của sê-ri bí kíp dạy con tại nhà theo phương pháp Montessori này nhé! Tham gia nhóm cha mẹ truyền cảm hứng và áp dụng Montessori tại group Facebook ở đây.

0 Lời bình

Bình Luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Những Bài Viết Liên Quan:

Montessori – Giáo Dục Vì Hòa Bình

Rất nhiều người đang nghe về phong trào giáo dục Montessori, nhưng chỉ một số ít biết về lịch sử hình thành và ý nghĩa đặc biệt của nó: Giáo dục vì hòa bình thế giới.

Phương Pháp Montessori Là Gì?

Trong những năm gần đây, phương pháp Montessori đã trở thành một hiện tượng mạnh trong ngành giáo dục Việt Nam, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu cơ bản về phương pháp này nhé!

BẠN CÓ MUỐN NHẬN NGAY NHỮNG BÀI VIẾT MỚI NHẤT TỪ PAKIMA KHÔNG?


face


email

Liên hệ

Email: support@pakima.edu.vn

Hotline: 0986.672.536

Địa chỉ

R1-201, Goldmark City

136 Hồ Tùng Mậu, Hà Nội